Son birkaç yıldır kapanma ve istihdam kayıpları ile gündemde olan ve 3 yılda 300 bine yakın istihdam çıkışının gerçekleştiği dokuma ve hazır giysi kesiminde 2024 yılı sayıları da aşikâr oldu. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) datalarından derlenen bilgilere nazaran 2023 yılı sonunda iki kesimde 1 milyon 24 bin 976 olan toplam istihdam, 959 bin 395’e geriledi.
Ekonomom’den Yener Karadenizin haberine nazaran, iki kesimin bir yıllık istihdam kaybı 65 bin 581 olarak gerçekleşti. En yüksek istihdam kaybı hazır giysi bölümünde yaşandı ve bu alanda çalışan sayısı 12 aylık periyotta 52 bin 768 adet birden gerileyerek 574 bin düzeyine düştü. Dokumacılıkta ise istihdam sayısı 12 bin 813 düşüşle 384 bin 711’e geriledi. Yine Sosyal Güvenlik Kurumu bilgilerine nazaran iki dalda faaliyet gösteren firma sayısı 61 bin 352’den 59 bin 101’e geriledi.
GİYİMDE KAYIP ÇOK DAHA YÜKSEK
Tekstil ve hazır giysi dalı, son yıllarda giderek büyüyen istihdam kayıplarıyla dikkat çekiyor. Çok daha fazla sayıda küçük işletmenin faaliyet gösterdiği hazır giysi bölümü ise bu kaybın çok daha fazla yaşandığı alan olarak öne çıkıyor. Çünkü son iki yılda giyside istihdam kaybı 163 bini aştı. Dokuma ve hazır giysi dalı, global ekonomik belirsizlikler, artan üretim maliyetleri, düşük kur ve yurt dışı pazarlardaki daralma üzere faktörlerden büyük ölçüde etkileniyor. Bilhassa taban fiyattaki artış ve yüksek finansman maliyetleri, firmaların maliyet yükünü artırarak istihdamın daralmasına yol açıyor.
Öte yandan, düşen ihracat talebi ve artan ithalat, dalın rekabet gücünü zorluyor. Uzakdoğu’dan gelen düşük maliyetli eserler, yerli üreticiler için kıymetli bir tehdit oluşturuyor. Dal temsilcileri, devletin teşvik sistemlerini güçlendirmesi, istihdamı koruyacak siyasetler geliştirilmesi ve ithalat baskısına karşı yerli üretimi destekleyen adımlar atılması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, Türkiye’nin klâsik olarak güçlü olduğu dokumacılık ve hazır giysi dallarında firma kapanmaları ve istihdam kayıplarının devam edebileceği belirtiliyor.
VERİLER KAYBIN DEVAMINI İŞARET EDİYOR
Peki iki kesim için göstergeler önümüzdeki periyot için neyi işaret ediyor? Burada ise İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan PMI endeksi değerli ipuçları barındırıyor. Türkiye Sektörel PMI bilgilerine nazaran takip edilen 10 dal içinde en keskin düşüşler giysi ve deri eserleri ile dokumacılık bölümlerinde gerçekleşti. Genel olarak bakıldığında dokumacılık üretiminde yavaşlama şubat ayında da devam etti. Düşüş Ocak ayına nazaran sürat kesmesine karşın bariz seyretti ve takip edilen 10 kesim içerisindeki en yüksek oranda kaydedildi. Yeni siparişler de Şubat’ta keskin bir halde yavaşlamaya devam etti.
Firmalar, üretim ihtiyaçlarındaki azalmaya bağlı olarak istihdamı, satın alma faaliyetlerini ve stoklarını azaltmayı sürdürdü. Yeniden İSO’nun sektörel PMI datalarına nazaran, giysi ve deri eserleri firmalarında da istihdamın üst üste 9 aydır azaldığına işaret etti ve kelam konusu azalış ocak ayına nazaran sürat kazandı. Birikmiş işlerde Nisan 2020’den bu yana en besbelli düşüşün yaşanması sonucunda azalan kapasite baskısı, istihdamın da daralmasına yol açtı. Birikmiş işlerdeki düşüş, pandemi periyodu hariç tutulduğunda anket geçmişinin en yüksek oranında kaydedildi. Tüm bu gelişmeler hem dokuma hem de hazır giyside devam eden istihdam çıkışlarının devam edeceğini işaret etti. İki dalın temsilcileri de kelam konusu riske işaret ederek KOBİ’leri kapsayan ve bu nedenle kesimlerin yüzde 65’inin faydalanamadığı çalışan dayanağının kapsamının genişletilmesi gerektiğini lisana getiriyor.
GİYİMDE KAPASİTE 3 YILIN DİBİNDE
Bu yılın birinci iki ayı için göstergeler düşüşü işaret ediyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından açıklanan datalara nazaran bu yılın ocak-şubat periyodunda dokumacılık kesiminde ihracat yüzde 0,5 düşüş ile 1 milyar 586 milyon dolara gerilerken, hazır giysi ise ihracatta yüzde 5 düşüş göstererek 5 milyar 979 milyon dolarlık dış satım gerçekleştirdi. kapasite kullanım oranı ise giyside şubat ayında yüzde 74,3 ile mayıs 2021 Mayıs ayından bu yana en düşük düzeye gerilerken bu oran dokuma bölümünde ise yüzde 71,7 olarak gerçekleşti.
patronlardunyasi.com
